قانون جدید مستثنیات دین

گروه وکلای مهر معتبرترین گروه وکلای ایران، با هدف دسترسی آسان همه اقشار جامعه به اطلاعات حقوقی، اقدام به تهیه مطلبی با عنوان قانون جدید مستثنیات دین، همه چیز درباره مستثنیات دین در مطالبه مهریه، چگونگی اعاده اموال توقیفی که در شمار مستثنیات دین قرار می گیرند، نحوه باز پس گیری اموال توقیفی در مطالبه مهریه و همه نکات قانون اعسار و قانون جدید نحوه اجرای محکومیت های مالی را نموده است.

  

در صورت تبدیل مستثنیات دین به اموالی از همان دست و یا تبدیل اجباری مستثنیات دین، اموال جدید هم در قالب مستثنیات دین قرار می گیرند؟

 

محمدرضا مهری وکیل متخصص دعاوی خانواده در تهران در پارسخ به سوال فوق، شرح ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی و نکات اجرایی آن را ضروری می داند.

ماده۲۴قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی: قانون جدید مستثنیات دین

مستثنیات دین به صورت انحصاری شامل موارد زیر است:

الف- منزل مسکونی که به نظر عرف در شان محکوم علیه در حالت اعسار او باشد.

ب- اسباب مورد نیاز زندگی که برای رفع احتیاجات ضروری وی و افراد تحت تکفل لازم است.

ج- آذوقه موجود به قدر احتیاج محکوم‌ و افراد تحت تکفل وی برای مدتی که بنا به عرف مواد غذایی ذخیره می‌شود.

د- کتاب ها و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق متناسب با شخصیت آنها

ه- وسایل و ابزار کار کسبه، پیشه‌وران، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری آنها و افراد تحت سرپرستی لازم است.

و- تلفن مورد نیاز مدیون

ز- مبلغی که در ضمن عقد اجاره به موجر پرداخت می‌شود، مشروط بر اینکه پرداخت اجاره‌ بها بدون آن موجب سختی گردد و ملک اجاری، مورد نیاز مدیون بوده و بالاتر از شأن او نباشد.

تبصره۱- چنانچه منزل مسکونی محکوم  بیش از نیاز عرفی او در حالت اعسارش بوده و مال دیگری از وی در دسترس نباشد و حاضر به فروش منزل مسکونی خود تحت نظارت مرجع اجرا کننده رای نباشد به تقاضای محکوم له به‌وسیله مرجع اجرای حکم با رعایت تشریفات قانونی به فروش رفته و مازاد بر قیمت منزل مناسب عرفی، برای پرداخت بدهی مصرف می‌شود مگر اینکه استیفای موضوع حکم به طریق آسان تری مانند وصول از محل منافع بخش اضافه منزل مسکونی محکوم یا انتقال سهم مشاعی از آن به شخص ثالث یا طلبکار امکان ‌پذیر باشد که در این ‌صورت از راه مذکور وصول خواهد شد.

تبصره۲- چنانچه به حکم قانون، مستثنیات دین تبدیل به عوض دیگری شده باشد، مانند اینکه مسکن به دلیل قرار گرفتن در طرح‌ های عمرانی تبدیل به وجه گردد، یا در اثر از بین رفتن، عوضی دریافت شده باشد، وصول موضوع حکم از آن امکان‌پذیر است، مگر اینکه محرز شود مدیون قصد تهیه موضوع نخستین را دارد.

تعیین تکلیف وضع منازل مسکونی مشمول طرح های عمرانی، که به عنوان مستثنیات دین پذیرفته شده اند ولی عوض پرداختی از سوی دولت، مشمول مستثنیات دین نخواهد شد، موضوع بحث است. قبول مستثنیات دین توسط قانونگذار امری استثنایی است و نمی‌توان آن را به بیش از متن قانون تسری داد. پاسخ این سوال از نظر محمدرضا مهری بهترین وکیل خانواده در تهران منفی است. تبصره2 ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 15/7/1393 مجلس شورای اسلامی، با تایید این نظریه به شرح زیر انشا شده است:

چنانچه به حکم قانون، مستثنیات دین، تبدیل به عوض دیگری شده باشد، مانند اینکه مسکن به دلیل قرار گرفتن در طرح های عمرانی، تبدیل به پول نقد گردد، یا در اثر از بین رفتن، عوضی دریافت شده باشد، وصول محکوم به از آن امکان پذیر است مگر اینکه قصد مدیون به تهیه موضوع نخستین احراز شود.

 

آیا در عمل به شرط تنصیف دارایی هم قاعده مستثنیات دین جاری است؟

الف) عده ای از وکلای همکار گروه وکلای مهر در نشست حقوقی تیرماه 1397 نظر به منتفی شدن این شرط دارند.

ب) به نظر محمدرضا مهری، با لحاظ نمودن مستثنیات دین برای شرط تنصیف دارایی تا حدی از انصاف فاصله خاهیم گرفت. چرا که تحمل سختی های زندگی مشترک تا رسیدن زوجین به منزل یا اتومبیل و یا پیشرفت شغلی زوج، با مشارکت زوجین بوده و حال در هنگام تقسیم و تنصیف دارایی به یکباره، زن را از نصف اموال به بهانه مستثنیات دین نشاید محروم ساخت.

وانگهی، این حق یک حق عینی است و در مقابله با حق دینی قرار دارد. مستثنیات دین فقط در حق دینی قابل اجراست و نه در حق عینی زوجه به نصف اموال مرد.

در صورتی که قائل به منتفی شدن شرط تنصیف دارایی بشویم، در بسیاری از موارد، شرط تنصیف دارایی بلااثر خواهد شد.

 

آیا به اجاره دادن  ملک مورد بازداشت، آن را از شمول مستثنیات دین خارج می‌کند؟

برخی از حقوقدانان اعتقاد دارن از آن جا که در ماده 524 قانون آیین دادرسی مدنی و در حال حاضر، ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی سال 1393 سکونت شخص مدیون، شرط این نیست که ملکی در شمار مستثنیات دین قرار گیرد، پس در اجاره بودن، ملک را باعث خروج از شمول مستثنیات دین نمی دانند. نظریه مشورتی شماره 570/7-3/2/1390 اداره کل حقوقی قوه قضائیه موید این نظر است:

مطابق بند الف ماده 524 قانون آیین دادرسی مدنی مسکن مورد نیاز محکوم علیه و افراد تحت تکفل او با رعایت عرف، از مستثنات دین محسوب می‌شود و ملاک تشخیص، نیاز محکوم علیه و عائله اوست.

شورای نگهبان نیز در نظریه شماره ۵۱۱/۲۱/۷۶ مورخ ۳۱/۲/۷۶ خود اشاره ای به لزوم تصرف ننموده و صرف مسکن را از مستثنیات دین می داند.

 

در صورتی که شخصی خانه خود را اجاره داده و با وجه آن نسبت به اجاره منزل دیگری اقدام نموده باشد، طلبکار می‌تواند اجاره بهای منزل تحت مالکیت وی را توقیف کند؟

با توجه به اینکه مبلغ اجاره بها برای اجاره منزل دیگری صرف می‌شود و در واقع مقدمه ای برای اجاره منزل در حد عرفی می‌باشد، امکان توقیف و وصول اجاره بها برای طلبکار وجود ندارد.

اما این نظر با روح و متن قانون سازگار نیست چرا که مستثنیات دین در قانون تعریف شده است و به نظر اکثر وکلای گروه وکلای مهر، امکان توقیف و مطالبه مبلغ اجاره بهای منزل تحت مالکیت بدهکار وجود دارد.

در چه صورتی می‌توان حقوق استخدامی شخص متاهل را توقیف کرد؟ آیا ابزار کار هم قابل توقیف است؟

نظریه مشورتی اداره حقوقی و تدوین قوانین قوه قضائیه به شماره 5817/7-14/7/1382: «منظور از وسایل و ابزار کار کسبه، پیشه وران و…، وسایل و ابزار کاری است که بدهکار برای امرار معاش خود و خانواده به آن احتیاج دارد. چنانچه در کارگاه تراشکاری، ابزارهای سنگین و گران قیمت وجود داشته باشد که بدهکار بدون آن و یا تبدیل به ابزارهای سبک تر و ارزان تر بتواند به فعالیت خود ادامه دهد، توقیف و به مزایده گذاشتن آن منع قانونی ندارد تشخیص آن در هر حال با دادگاه است.

نظریه مشورتی شماره 2171/92/7-14/11/1392: «مقصود از وسایل و ابزار کار کسبه، وسایلی مانند ترازو می‌باشد که برای آن کسب ضروری است. بنابراین اقلامی که کاسب برای فروش عرضه می‌کند، مانند مبل های موجود در مغازه  مبل فروشی از شمول این بند خارج است. با این حال تشخیص مصداق بر عهده قاضی رسیدگی کننده می‌باشد.

درآمد شخص در حد نیاز امرار معاش محکوم علیه، خانواده و افراد تحت تکفل وی و متناسب با شأن نیز به نظر جزء مستثنیات دین است که با وجود سکوت قانون نحوه ی اجرای محکومیت های مالی باید به عمومات قانون اجرای احکام مدنی سال 1356 مراجعه کرد. ماده 96 این قانون مقرر می دارد: «از حقوق و مزایای کارکنان سازمان ها  و نظائر آن، در صورتی که دارای زن یا فرزند باشند یک چهارم و الا، یک سوم توقیف می‌شود.

تبصره 2 – حقوق و مزایای نظامیانی که در جنگ هستند توقیف نمی‌شود.

فقط در ماده 212 قانون مالیات های مستقیم سال 1366 حقوق مستخدمین را صراحتاً مشمول مستثنیات دین آورده است.

 

آیا ثمن حاصل از فروش مستثنیات دین در شمار مستثنیات دین است؟

از مقررات قانون تصفیه امور ورشکستگی سال 1318 این گونه بر می آید که وجه حاصل از فروش مستثنیات دین، جزء مستثنیات دین است. ماده 37 آیین نامه قانون مذکور مقرر می دارد: «هرگاه شخصی نسبت به شیئی که در داخل مستثنیات دین است حق رهن یا رجحان داشته و حق او را نیز اداره تصفیه شناخته باشد، طلب صاحب حق رهن یا رجحان پرداخت شده و مازاد آن به ورشکسته تسلیم خواهد شد.

 

وکیل طلاق توافقی شمال تهران

جهت دریافت مشاوره حقوقی و معرفی وکیل طلاق توافقی در شمال تهران، وکیل طلاق توافقی در غرب تهران، وکیل طلاق توافقی مرکز تهران با گروه وکلای مهر تماس بگیرید.

دپارتمان حقوق خانواده گروه وکلای مهر

امتیاز دهی به مقاله

4 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

باز کردن چت
سلام، به سایت موسسه حقوقی مهر پارسیان خوش آمدید. چطوری میتونیم کمکتون کنیم؟